اکوتوریسم در ایران؛ طبیعت، فرصت و مسئولیت
سعید مجردی | مدیرعامل شرکت توسعه گردشگری تمدن شهر کادوس
اکوتوریسم، یا همان طبیعتگردی مسئولانه، امروز به یکی از شاخههای مهم گردشگری جهان تبدیل شده است. آمارهای بینالمللی نشان میدهد گردشگری طبیعت در دنیا رشد سالانهای حدود ۳۰ درصد دارد، در حالی که گردشگری فرهنگی تنها حدود ۳ درصد رشد دارد. این تفاوت آشکار، علاقه جهانیان به سفر به مناطق بکر و لذت بردن از آرامش طبیعت را نشان میدهد.
ایران با طبیعت بینظیر خود، از قلههای سر به فلک کشیده دماوند و سبلان تا دشتهای سرسبز و کویرهای زیبای ریگ جن و ریگ زرین، یک فرصت استثنایی برای توسعه اکوتوریسم فراهم کرده است. اکنون، شرکتهای خدمات مسافرتی و تورگردانان حرفهای، سفرهای هدفمند و تخصصی به این مناطق را برنامهریزی میکنند و علاقهمندان به تجربهای مسئولانه را راهنمایی میکنند.
اکوتوریسم، مسئولیت و احترام
بهطور ساده، اکوتوریسم یعنی «سفر به طبیعت بدون آسیب رساندن به آن». به قولی، جز ردپایی در طبیعت چیزی از خود باقی نگذاریم. گردشگر طبیعتدوست باید آگاهانه وارد محیط شود، مسئولیت حفاظت از آن را بپذیرد و در استفاده از منابع طبیعی، محیط زیست و حیات وحش، حداقل تأثیر را داشته باشد.
اما اکوتوریسم صرفاً حفاظت از طبیعت نیست؛ این نوع گردشگری باید زندگی مردم محلی را بهبود بخشد. احترام به اعتقادات، سنتها و فرهنگ جامعه میزبان، ایجاد فرصتهای اشتغال و افزایش درآمد جوامع محلی، از اصول اساسی اکوتوریسم است. وقتی گردشگری به منابع طبیعی متکی است و جوامع محلی در حفظ آنها منافع واقعی داشته باشند، چرخهای پایدار شکل میگیرد که تخریب محیط زیست و مهاجرت از روستاها به شهرها را کاهش میدهد.
شاخهها و فعالیتهای متنوع اکوتوریسم
اکوتوریسم ایران طیف گستردهای از فعالیتها و شاخهها را دربرمیگیرد:
گردشگری روستایی و عشایری
گردشگری ماجراجویانه
کوهنوردی، غارنوردی، رفتینگ و بیابانگردی
گردشگری کشاورزی و تجربه زندگی در طبیعت
این فعالیتها بسته به موقعیت جغرافیایی، سن و علاقه گردشگران قابل انتخاب است و میتواند نسل جدید را با طبیعت، فرهنگ و محیط زیست کشور آشنا کند. آموزش غیرمستقیم کودکان و نوجوانان از طریق تجربه سفر به مناطق طبیعی، باعث رشد شخصیت، افزایش آگاهی زیستمحیطی و اعتماد به نفس آنان میشود.
چشمانداز و ضرورت برنامهریزی
اکوتوریسم بیش از هر شاخه دیگری، ترکیبی از فرصت اقتصادی، اجتماعی و محیط زیستی است. توسعه پایدار آن نیازمند برنامهریزی حرفهای، آموزش گردشگران و تعامل مستمر با جوامع محلی است. اگر به درستی مدیریت شود، نه تنها اقتصاد گردشگری ایران رشد خواهد کرد، بلکه نسل آینده با احترام به طبیعت و فرهنگ ملی بزرگ خواهد شد.
ایران امروز فرصت بینظیری دارد تا با اکوتوریسم هدفمند و مسئولانه، جایگاه خود را در جهان تثبیت کند و تجربهای منحصربهفرد برای گردشگران داخلی و خارجی ایجاد نماید. این مسئولیت ماست که طبیعت و فرهنگ غنی کشور را به نسلهای آینده معرفی کنیم و از آن محافظت کنیم.
